Een bewonderenswaardige zelfbeheersing

5 maart 2008 - Bij de Israëlische militaire operatie in Gaza zijn de afgelopen dagen meer dan honderd Palestijnen om het leven gekomen. Het aantal niet aan de strijd deelnemende burgers dat slachtoffer is geworden, bedraagt volgens waarnemers ter plekke hooguit tien. Dat betekent dat negentig procent van de slachtoffers Hamas-strijders waren, of strijders behorend tot andere terroristische organisaties.

Met de beste (of slechtste!) wil van de wereld kun je het aantal onschuldige slachtoffers dus niet excessief of disproportioneel noemen. Als je rekening houdt met de extreem moeilijke omstandigheden waaronder het Israëlische leger in de dichtst bevolkte regio ter wereld heeft moeten opereren, is het aantal onschuldige burgers dat bij de operatie om het leven is gekomen zelfs bijzonder laag te noemen.

Van een schending van het humanitair en internationaal recht door Israël is dan ook geenszins sprake. Israël heeft nadrukkelijk de inzet van zware militaire middelen in woongebieden achterwege gelaten. Zo is er bijvoorbeeld geen gebruik gemaakt van artillerie of zware mortieren. Van zware pantservoertuigen, waaronder tanks, is alleen gebruik gemaakt ter bescherming van Israëlische militairen en niet om daar dood en verderf onder burgers in woongebieden mee te zaaien.

Als we de door Israël ingezette militaire macht en middelen willen beoordelen, mogen we ook niet uit het oog verliezen dat deze operatie plaatsvond na maandenlange raketbeschietingen door Hamas op Israëlische woongebieden in de westelijke Negev-woestijn.

Anders dan de Israëlische actie waren die raketbeschietingen alleen op de woongebieden van onschuldige burgers gericht. Bij de Israëlische militaire reactie kwamen helaas, maar onvermijdelijk ook enkele onschuldige burgers om het leven kwamen waren de dagelijkse raketbeschietingen van Hamas uitsluitend gericht op het treffen van onschuldige Israëlische burgers.

Nu kun je tegenwerpen dat in ruim twee jaar (na de Israëlische ontruiming van Gaza) slechts veertien burgers bij die beschietingen om het leven kwamen, daar waar in enkele dagen meer dan honderd Palestijnen door Israëlisch vuur werden gedood. Maar door die cijfers tegenover elkaar te zetten creëer je een vals beeld. Hamas beschikt over de door Iran geleverde Grad-raket, die een bereik heeft van een kleine 25 kilometer. Daardoor leven ruim 180.000 Israëlische burgers dagelijks onder de vijandelijke beschietingen. Sinds Israël zich ruim twee jaar geleden uit Gaza terugtrok zijn er bijna 8.000 raketten afgevuurd. Dat maakt het leven van onschuldige burgers tot een hel en heeft een ontwrichtend en traumatiserend effect op de bevolking. Buiten de veertien dodelijke slachtoffers zijn ruim driehonderd Israëlische burgers door de beschietingen gewond geraakt, waarvan een substantieel aantal met blijvende letsels tot gevolg.

Volgens het internationaal recht heeft een regering niet alleen het recht, maar zelfs de plicht zorg te dragen voor de veiligheid van haar burgers. Als dat niet anders kan dan met militaire middelen, dan is dat volgens datzelfde internationaal recht ook volstrekt geoorloofd. Vraag blijft dan alleen of de inzet van militaire middelen al dan niet proportioneel is geweest. Op basis van de koele cijfers, en de bijzondere omstandigheden op het terrein in aanmerking genomen, kunnen we alleen maar besluiten dat Israël beheerst heeft opgetreden en dat veel landen die nu kritiek hebben op de actie, in het verleden rigoureuzer te werk zijn gegaan. Wat te denken van China dat met tanks op studenten schoot? Wat te denken van de Navo, die bommentapijten op steden in Servië legde en, last but not least, wat te denken van de VS, die bij het beleg van Faluja in Irak ernstige oorlogsmisdaden pleegden?

Zeker als je er in de beoordeling rekening mee houdt dat Israël strijdt tegen een terroristische organisatie (en niet tegen een staat of een regulier leger) dat als hoogste doelstelling de vernietiging van de Joodse staat nastreeft, kun je niet anders dan concluderen dat er van disproportioneel geweld geen sprake is geweest, wel van een bewonderenswaardige zelfbeheersing.

Hans Knoop was jarenlang correspondent in Israël voor o.m. De Telegraaf, Avro en BRT.