In Memoriam: Yasser Arafat 1929-2004

Het Vuurwapen & de Olijftak

15 november 2004 - Niet alleen werd Arafat niet gestraft voor de moord op duizenden, inclusief honderden van zijn eigen mensen –, maar hij werd beloond met een platform bij de Algemene Vergadering van de VN, een ontvangst op het Witte Huis en om in Ramallah te mogen regeren. Vanaf de dag in 1974 toen hij uitdagend in de VN met keffiyah, zonnebril en een leren jas binnenkwam, gaf hij aan de wereld de keus tussen een pistool en een olijftak – vrede op zijn voorwaarden of oorlog. En het werkte.

De weg van Yasser Arafat

Een dikke wolk van rook steeg op in de lucht boven Ramallah toen Palestijnen banden verbrandden om de hemelen zwart te maken als een symbool van verdriet over hun gevallen leider, Yasser Arafat, die aan een onbekende ziekte stierf in een Parijs ziekenhuis in de vroege uren van donderdagmorgen. Hij was 75 jaar oud.

Arafat, die meer dan 40 jaren het symbool was van de hoop en mislukkingen van het Palestijns nationalisme, laat een verscheurde Palestijnse samenleving achter, verscheurde machtige Islamitische facties die er op gespitst zijn om de oorlog tegen Israël voort te zetten, en zich nauwelijks afvragen of zijn dood hun nog een kans geeft om het Israëlische bod van vrede-voor-soevereiniteit te accepteren, dat hij zo dramatisch in Camp David vier jaren geleden afwees.

Slechts twee dagen na de karakteristieke chaotische begrafenis in de bodem van zijn gehavende Muqata hoofdkwartier, trachtten gewapende mannen van de Al-Aqsa Martelaren Brigades - een terroristisch groepering die Arafat zelf in het leven riep, leidde en financierde - in een herdenkings tent in Gaza Stad zijn opvolger Mahmoud Abbas te doden alsmede het voormalig hoofd van de veiligheidsdienst Mohammed Dahlan.

Abbas en Dahlan ontsnapten ongedeerd, maar twee van hun lijfwachten stierven in de schermutseling. Een splintergroep van Al-Aqsa onder de naam “Abu Ammar Brigades” claimde de verantwoordelijkheid voor de aanslag - daarmee Arafat’s eeuwenoude "nom de guerre" gebruikende. Hun doel, zeiden zij, was “om voort te gaan in de weg van Yasser Arafat,” een openlijke oorlogsverklaring aan welk toekomstig Palestijns leiderschap dan ook die de weg van gewelddadige terreur wil vermijden ten gunste van gesprekken met Israël.

De terreur en mythevorming

Niettemin, bijna drie dagen van muur-naar-muur berichtgeving in de media, waarbij belangrijke internationale nieuwsnetwerken hun tenten opsloegen in Ramallah om van hieruit rechtstreeks een memorial van Arafat uit te zenden waarin hij werd geschilderd als een mislukt, maar “moedig” vredestichter, in plaats van een succesrijk terrorist zonder berouw – zoals hij door zijn eigen volk wordt gezien en bewonderd.

Zo'n wereldwijde mediafascinatie was niet volledig onverdiend. Geen ander figuur in de geschiedenis van de 20ste eeuw heeft de mogelijkheden gehad om extreme reacties te provoceren of te ondersteunen waarvoor de wereld zoveel aandacht had. Sinds zijn verschijnen op het wereldtoneel aan het einde van de zestiger jaren, gebruikte Arafat zijn macht om eerst een volk, een identiteit in het leven te roepen en een strijd te ontketenen op de puinhopen van de Arabische nederlagen van 1948 en 1967 en daarna om deze zaken op de agenda te zetten van van de internationale publieke opinie.

In politieke zin is zijn prestatie weergaloos. In een verleden jaar gepubliceerde opiniepeiling van de EU zien bijna 60% van de Europeanen Israël als de grootste bedreiging voor de wereld vrede. Ondertussen is reactie van de Britse premier Tony Blair op de recent gehouden verkiezingen in de VS dat een rechtvaardige oplossing voor het Israëlisch-Palestijns conflict de urgentste zaak is waarmee de wereld te maken heeft.

Vandaag wordt Arafat’s misleidende verhaal – dat hij de stoutmoedige vrijheidsstrijder is die voor zijn volk een staat wil - bijna door iedereen gesteund. Reuters en "The LA Times" herhaalden deze lijn gedurende het hele weekend dat volgde op zijn dood. De Britse krant "Guardian" sprak van Arafat’s "onbetwiste moed als een guerrillaleider" die alleen geëvenaard kan worden "door zijn buitengewone moed" als vredesonderhandelaar. In antwoord op de vraag "Wat heeft Arafat goed gedaan?" merkt columnist Gwynne Dyer op dat hij wereldwijde aandacht opeiste voor de benarde toestand van zijn volk door "grootendeels succesrijke terreurdaden."

Oorlog en de vrede

En het volkomen succes van Arafat’s oude formule van 40 jaren terrorisme is dat het aan de Palestijnen een onwaarschijnlijk diplomatiek overwicht heeft gegeven over een anders ontembaar Israëlisch leger en voorzag zo Osama Bin Laden voor zijn inspiratie van de aanval op 11 september.

Niet alleen werd Arafat niet gestraft voor de moord op duizenden - inclusief honderden van zijn eigen mensen –, maar hij werd beloond met een platform bij de Algemene Vergadering van de VN, een ontvangst op het Witte Huis en de mogelijkheid om in Ramallah te mogen regeren. Vanaf de dag in 1974 toen hij uitdagend in de VN met keffiyah, zonnebril en een leren jas binnenkwam, gaf hij aan de wereld de keus tussen een pistool en een olijftak – vrede op zijn voorwaarden of oorlog. En het werkte.

In 1994 werd Arafat de Nobel Vredesprijs toegekend – zelfs toen hij in de handboeken en via de TV van de pas ingestelde Palestijnse Autoriteit de basis legde voor een cultus van tienerzelfmoord aanslagen die het wereldbeeld van een volledige generatie vergiftigd heeft, waarbij wel 4000 doden vielen en elke hoop op een oplossing van het conflict vertroebelden.

In hetzelfde jaar werd hij opgehemeld zowel in het Engels als in het Arabisch als “de vrede van het dappere”, toen hij Moslims in de Johannesburg moskee vertelde dat het Oslo vredesakkoord slechts een Islamitische taktische list in de grotere strijd was om de Joodse staat te vernietigen. Twee jaren later zou hij de deugden van vreedzame coëxistentie ophemelen bij Larry King van CNN, terwijl hij een Arabisch publiek in Stockholm vertelde dat hij gebonden bleef - meer als ooit - aan de vernietiging van Israël.

Het zwarten van de Palestijnse hemel

"Met hem verdwijnt de man van moed en overtuiging die, gedurende 40 jaren, het gevecht van de Palestijnen heeft belichaamd voor de erkenning van hun nationale rechten,” zei de Franse President Jacques Chirac in Parijs toen Arafat ten slotte na een weekdurende coma was gestorven.

"Hij leidde zijn mensen naar een historische aanvaarding en de noodzaak van een twee-staten oplossing,” galmde Tony Blair uit Londen en ging daarbij gemakshalve voorbij aan Arafat's verwerping van Israël’s aanbod van soevereiniteit tijdens de Camp David top. Een overeenkomst die Arafat niet kon aannemen, volgens de VS onderhandelaar Dennis Ross, omdat het het einde van het conflict zou inluiden doordat het de voedingsbodem van het conflict zou wegnemen.

"De dood van Yasser Arafat is een belangrijk moment in de Palestijnse geschiedenis,” verklaarde het Witte Huis en condoleerde het “Palestijnse volk” terwijl doelbewust naar de toekomst werd gekeken om zo te vermijden dat er ook maar iets ondiplomatieks over Arafat's verleden werd gezegd.

Zelfs toen de zwarte rook van brandende banden wervelde rond de Ramallah hemel, was de wereld nog steeds niet in staat om door de mist van Arafat's erfenis heen te dringen- een sterk mengsel van retoriek, emotie, mythe en selectieve feiten.

Een erfenis die succesrijk Israël in de ogen van de wereld heeft gedemoniseerd, terwijl het systematisch zijn burgers vermoordde. Een erfenis van eeuwig conflict, onbetrouwbaarheid en misleiding.

De profeet Ezechiel zegt dat “de Heer geen welgevallen heeft aan de dood van de goddeloze.” (Ez. 18:23 & Ez. 33:11) Als de wereld over de vader van de Palestijnse zaak rouwt zou zij in plaats daarvan moeten rouwen over de vernietiging die hij ontstak en die nog komt.