Onthutsend resultaat EU opiniepeiling schudt EU en Israël wakker

4 november 2003 - De Eurobarometer, die officieel ging over 'Irak en vrede in de wereld', heeft veel stof doen opwaaien en tot ongekend felle discussies geleid over de relatie tussen de EU en Israël. Voor deze peiling, uitgevoerd in opdracht van de Europese Commissie, zijn begin oktober 7500 mensen in 15 Europese landen ondervraagd.

In de enquête noemt 59 procent Israël een gevaar voor de vrede. Bij de ondervraagde Nederlanders was dat zelfs 74 procent. Vriend en vijand zijn het eens dat dit een duidelijk 'teken aan de wand' is. De Israëlische minister Sharansky (Diasporazaken) spreekt zelfs van een bewijs van Europees antisemitisme. Volgens het Wiesenthalcentrum toont de opiniepeiling "dat antisemitisme zich diep verankerd heeft in de Europese samenleving, nu meer dan in enige andere periode sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog".

Misleidende vragen, vreemde conclusies

Het ANP stuurde het volgende bericht de wereld in: "Burgers uit EU-landen denken in grote meerderheid dat Israël een bedreiging is voor de wereldvrede". Maar in hoeverre is die bewering waarheid, of is de wens de vader van de gedachte?

De Italiaanse minister Franco Frattini (Buitenlandse Zaken) stelt terecht dat "het resultaat van de peiling gebaseerd (is) op vooroordelen gebaseerde vragen". Italië bekleedt op dit moment het voorzitterschap van de EU.

Tijdens de opiniepeiling werd een lijst van 15 landen getoond (of beter gezegd: 14 landen en de EU zelf), waarover een beoordeling moest worden uitgesproken. De Palestijnse Authoriteit (PA) was niet opgenomen in dit lijstje. Formeel omdat de PA geen autonome staat is. Maar waarom zou datzelfde argument niet opgaan voor de EU: de EU is namelijk ook geen staat maar kwam wel voor op het lijstje.

De EU heeft in het verleden trouwens meerdere malen gehandeld alsof de Palestijnse Authoriteit (PA) wel degelijk een staat was. Arafat geniet in vele Europese politieke kringen de status van 'President van Palestina'. Vanwaar die plotselinge -selectieve- terughoudendheid?

Doordat slechts een van de partijen verwikkeld in het conflict rondom Israël/Palestina was opgenomen in het lijstje, wordt een ieder die zich (terecht) zorgen maakt over de situatie in Israël/Palestina, en hier aan uiting wil geven, noodgedwongen 'Israël' aan te wijzen als een bedreiging van de wereldvrede. (zie in dit verband ook de noot aan het einde van dit artikel).

Op grond van deze beperking van de keuze, is het onjuist om de suggestie te wekken alsof 'het beleid van Israël' de wereldvrede zou bedreigen. Eerlijker zou zijn om te stellen dat de opiniepeiling aangeeft dat de EU burgers in grote meerderheid 'de situatie rondom/in Israël' een bedreiging van de wereldvrede vinden!

Meer achtergrond informatie over hoe de peiling is uitgevoerd is moeilijk te verkrijgen. In Nederland was het NIPO verantwoordelijk voor de uitvoering. Volgens het Algemeen Dagblad (AD) beloofde het NIPO aanvankelijk een toelichting, maar zag daar -na overleg met Brussel- van af: "Onze opdrachtgever wil dat niet".

De tekst van het complete rapport (ruim 3,5MB, PDF file) is overigens te downloaden op de site van de EU.

Naarstig op zoek naar verklaringen

Het resultaat van deze peilig is zodanig schokkend dat het vele politici en bestuurders dwong tot een publieke reactie.

PvdA-Europarlementariër Wiersma vindt de uitkomst 'een duidelijke waarschuwing aan de Israëlische regering'. "Zij heeft veel krediet verspeeld. Het harde optreden tegen de Palestijnen en de bouw van de muur worden blijkbaar meer als oorzaak van alle ellende gezien dan de Palestijnse aanslagen." schrijft het AD.

De kritiek op het beleid van Israël wordt blijkbaar gedeeld door CDA-Europarlementariër Oostlander. "Ik merk al een tijdje dat de stemming in Nederland omslaat, vooral door het type regeringen dat in Israël aan de macht is en door de manier waarop zij tegen de Palestijnen tekeer gaan."

Ran Korial, onderdirecteur Europa op Buitenlandse zaken, riep op tot zelfonderzoek: "Als Europa Israël, een democratisch land dat wordt bedreigd door terreur, een groter gevaar vindt dan totalitaire staten die onderdak verlenen aan terroristen en die beschikken over wapens voor massavernietiging, dan is er iets flink mis".

Haim Assaraf, woordvoerder van de Israëlische missie bij de EU in Brussel, ziet het echter anders: "Europa is blijkbaar blind voor de Israëlische slachtoffers en hun lijden. Israël's wanhopige worsteling voor vrede en veiligheid voor haar volk is verdraaid in dikwijls eenzijdige en emotioneel geladen verslaggeving in de media." Hij beschuldigde de opstellers van de pijling van "vooringenomen vragen ... om hun eigen geheime agenda door te voeren". Europa zou volgens hem "meer moeten doen om de dialoog met Israël te versterken".

De Israëlische minister Silvan Shalom (Buitenlandse Zaken) ziet ook wel een verklaring voor de uitkomst van de enquête: er is onevenredig veel aandacht voor Israël in Europa en het politieke beleid van Jeruzalem richt zich al jaren voornamelijk op de VS. En daarbij komt nog dat "de hoeveelheid berichtgeving over Israël niet valt te vergelijken met die over Noord-Korea of Iran." Het heeft -volgens hem- ook te maken met het Europese zoeken naar een eigen identiteit: "Europa heeft de neiging er een andere visie op na te houden dan de Verenigde Staten en zich zo te manifesteren als een wereldmacht".

De Europese Commissie zelf. bij monde van Romano Prodi, probeerde de gemoederen wat te bedaren, en gaf aan dat de peiling 'geen invloed' zal hebben op het Midden-Oosten-beleid van Europa. "Dat is gebaseerd op een groot aantal factoren, maar zeker niet alleen op peilingen".

Misleid door de media

Het is belangrijk om zich er van bewust te worden hoe de media heeft bijgedragen aan het resultaat van deze peiling. De enorme aandacht voor Israël, welke vaak eenzijdig kritiek levert op Israël terwijl het Palestijnse misstanden vergoeilijkt, heeft tot gevolg gehad dat de publieke opinie is misvormd.

Een recent voorbeeld van zulke verwrongen berichtgeving is te lezen in De Telegraaf van dinsdag 28 oktober 2003.

In dit artikel wordt onder andere beweerd: "Libanon is vaak het doelwit van Israëlische aanvallen waarbij in de afgelopen 25 jaar tienduizenden burgerslachtoffers zijn gevallen."

Door te verzwijgen dat Israël jarenlang vanuit Libanon is bestookt, krijgt de lezer de indruk, alsof Israël zonder enige reden Libanon aanviel.

De uitdrukking 'tienduizenden burgerslachtoffers' is een typisch staaltje van stemmingmakende journalistiek. Omdat het niet duidelijk is wat men bedoelt (zijn het doden of ook gewonden?), kan men er alle kanten mee uit. De meeste doden en gewonden in Libanon gedurende die jaren, vielen tijdens de burgeroorlog tussen moslims en christenen.

De Israëlische luchtaanvallen betroffen voornamelijke acties tegen palestijnse terroristen, die volgens de Vierde Conventie van Geneve geen 'burgerslachtoffers' zijn, maar deelnemers in een gewapend conflict. Dat er daarnaast, zoals in iedere oorlog, inderdaad ook burgerslachtofers zijn gevallen, valt niet te ontkennen, maar het aantal dat De Telegraaf opvoert is volledig uit de lucht gegrepen.

Helaas moeten we concluderen dat de uitkomsten van de EU peiling tevens het gevolg zijn van de jarenlange systematisch verwrongen en eenzijdige media berichtgeving.met betrekking tot het conflict rondom Israël. En hoewel op dit moment er nog met enige nuance naar de conclusies van dit onderzoek wordt gekeken is het bepaald niet onwaarschijnlijk dat -met het verstrekken van de tijd- de twijfelachtige conclusies van dit rapport  als vaststaand feit de geschiedenis zullen ingaan.

Zeker voor de massamedia geldt nog steeds dat een 'halve waarheid' gevaarlijker is dan een 'hele leugen'!