Plan van Palestijnse gevangenen: een basis voor vrede?

30 mei.2006 - Afgelopen week, op 25 mei om precies te zijn, kondigde president Abbas aan een twee weken eerder uitgekomen document van Palestijnse gevangenen in Israëlische gevangenissen, waaronder de populaire leider van de tweede intifada Marwan Barghouti, in een referendum voor te leggen aan het Palestijnse volk als de Hamas regering niet met dit plan instemt binnen 10 dagen. Hamas reageerde in eerste instanties afwijzend, en premier Haniyeh benadrukte dat Hamas geen concessies zal doen. Het plan van de Palestijnse gevangenen wordt alom in de media beschreven als een plan dat impliciet Israël erkent en een twee-statenoplossing voorstaat, en dus een basis voor vrede kan zijn. Ik kon hierover in het document echter weinig terugvinden. Dit is wat het plan zegt over de toekomstige Palestijnse staat.

1- the Palestinian people in the homeland and in the Diaspora seek to liberate their land and to achieve their right in freedom, return and independence and to exercise their right in self determination, including the right to establish their independent state with al-Quds al-Shareef as its capital on all territories occupied in 1967 and to secure the right of return for the refugees and to liberate all prisoners and detainees based on the historical right of our people on the land of the fathers and grandfathers and based on the UN Charter and the international law and international legitimacy.

Het vergt enige verbeeldingskracht hier een erkenning van Israël en een twee-statenoplossing in te lezen. Het woordje 'including' laat in feite alle opties open, en sluit de wens om een Palestijnse staat in geheel 'historisch Palestina' te vestigen, niet uit.

9- The need to double efforts to support and care for the refugees and defend their rights and work on holding a popular conference representing the refugees which should come up with commissions to follow up its duties and to stress on the right of return and to cling to this right and to call on the international community to implement Resolution 194 which stipulates the right of the refugees to return and to be compensated.

Dit plan eist dat alle vluchtelingen en hun nakomelingen, in totaal meer dan 4 miljoen, kunnen terugkeren naar Israël, wat, zoals ik al eerder heb aangegeven, onverenigbaar is met een twee-statenoplossing. Een twee-staten oplossing wil immers zeggen dat beide staten, zoals alle soevereine staten, kunnen bepalen wie onder welke voorwaarden het land in mag en wie onder welke voorwaarden staatsburgerschap krijgt. Bovendien is het vluchtelingenprobleem veroorzaakt doordat de Palestijnen het VN delingsplan in 1947 afwezen en een oorlog begonnen omdat zij niet in een Joodse staat wilden leven. Dit willen zij nog steeds niet, zoals uit de vele verhalen van vluchtelingen en hun wensen valt op te maken. Men verlangt terug naar het Palestina van voor 1948, waar hun ouders of grootouders hebben geleefd, niet naar het huidige Haifa of Jaffa of Ashkelon. Dit mag begrijpelijk zijn, het is echter niet verenigbaar met een twee-statenoplossing.

Het plan van de Palestijnse gevangenen spreekt nergens van een twee-statenoplossing, Israëls bestaansrecht, de noodzaak een compromis te sluiten, de wens vrede met Israël te sluiten of de noodzaak eerdere akkoorden tussen de PLO en Israël te accepteren. In tegendeel, er wordt meermaals gesproken van het recht op gewapend verzet tegen de bezetting, de gerechtvaardigde strijd tegen Israëlische agressie, en de Palestijnse martelaren in de strijd tegen de bezetting.

10- to work on forming a unified resistance front under the name "Palestinian resistance front" to lead and engage in resistance against the occupation and to unify and coordinate action and resistance and to form a unified political reference for the front.

3- the right of the Palestinian people in resistance and clinging to the option of resistance with the various means and focusing the resistance in the occupied territories of 1967 alongside with the political action and negotiations and diplomatic action and continuation of popular and mass resistance against the occupation in its various forms and policies and making sure there is broad participation by all sectors and masses in the popular resistance.

De zinsnede "and focusing the resitance in the occupied territories…" wordt eveneens door velen geinterpreteerd als een impliciete erkenning van Israel. Dit is nogal vreemd, want het betreft hier waarschijnlijk een strategische keuze; er staat nergens in het document iets over de afkeuring van zelfmoordoperaties of raketaanvallen binnen Israël. Bovendien zijn aanvallen binnen de Westbank makkelijker uit te voeren en worden zij internationaal minder hard veroordeeld. Overigens sluit de tekst aanvallen binnen de groene lijn niet uit. Er staat slechts dat men zich op de bezette gebieden (waar volgens dit document ook Jeruzalem onder valt) zal concentreren. Er is dus wederom nogal wat fantasie en goodwill voor nodig hierin een afwijzing van aanvallen op Israël te lezen, laat staan een impliciete erkenning van Israël. Ik vraag mij dan ook af hoeveel journalisten dit plan zelf hebben gelezen.

Abbas heeft, door zich achter dit plan te scharen en de Hamas regering onder druk te zetten dit ook te doen, een meesterzet gedaan. Uit opinie onderzoek blijkt dat 80% van de Palestijnen dit plan ondersteunt. Naast de zinsneden over een Palestijnse staat, handelt dit plan vooral over interne Palestijnse aangelegenheden, zoals hervormingen en de positie van de PLO, en de noodzaak tot eenheid. Het geeft de PLO en president Abbas een beslissende rol in toekomstige onderhandelingen en de goedkeuring van een mogeijk vredesplan:

7- Administration of the negotiations is the jurisdiction of the PLO and the President of the PNA on the basis of clinging to the Palestinian national goals and to achieve these goals on condition that any final agreement must be presented to the new PNC for ratification or to hold a general referendum wherever it is possible.

Als Hamas instemt met het plan, zal het Fatahs leidende rol in de PLO moeten accepteren. Als het er niet mee instemt, plaatst het zich buiten de Palestijnse consensus. Bovendien heeft Abbas de steun van de VS en de EU, die hem als het gematigde alternatief voor de militante Hamas beschouwen, en zij zullen dit plan dan ook als een poging zien Hamas tot matiging te bewegen, ook al is van matiging in het plan in feite geen sprake. Zij zullen Abbas' zet hoogstwaarschijnlijk steunen, hoewel het plan niet voldoet aan de eisen die zij tot nu toe hebben gesteld, namelijk dat de Hamas regering eerdere overeenkomsten tussen Israël en de PLO accepteert en het geweld afzweert. Ook Israël zit in een lastige positie: het heeft de Amerikanen beloofd eerst met Abbas te onderhandelen voordat het eenzijdige maatregelen doorvoert, en zal waarschijnlijk onder druk gezet worden dit plan als basis voor onderhandelingen te accepteren, wat betekent dat men af moet stappen van de eis aan de Palestijnen eerdere overeenkomsten te accepteren, geweld af te zweren en Israël te erkennen. Israël heeft overigens al laten weten het plan als interne Palestijnse aangelegenheid te beschouwen en niet als basis voor onderhandelingen.

In feite is dit plan radicaler dan de positie van Abbas, die tot nu toe geweld heeft afgewezen. Het lijkt er dan ook op dat de meningsverschillen tussen Hamas en Fatah niet zozeer te maken hebben met erkenning van Israël en andere concessies, maar het een ordinaire machtsstrijd betreft. Hamas reageerde tot nu toe afwijzend omdat dit plan de machtsbalans in zijn nadeel beinvloedt, niet omdat het zogenaamd zo verzoenend zou zijn tegenover Israël.

Ratna Pelle

Met toestemming overgenomen van /www.zionism-israel.com