De verborgen agenda achter een 'hudna'

30 juni 2003 - Hamas en andere Palestijnse terreurgroepen zijn recentelijk akkoord gegaan met een wapenstilstand van drie maanden in hun terreurcampagne tegen Israël, gebaseerd op het Arabisch / islamitische concept van een 'hudna': een oude stamgewoonte waarvan de betekenis grotendeels verborgen blijft voor de westerse opinie.

Ken uw vijand

De militante terreurbeweging Hamas stond de afgelopen weken onder een toenemende druk van de Palestijnse Autoriteit, Egypte, de Verenigde Staten en de Europese Unie, om akkoord te gaan met een tijdelijk staakt het vuren in de gewapende intifada, met als doel voortgang te boeken bij de uitvoering van de 'roadmap' om zo tot een Palestijnse staat te komen.

Israël is onwillig om met een dergelijke beweging in te stemmen, daarbij aangevend dat het alleen een dun laagje rust creëert die er voor zal zorgen dat van Israël concessies worden verwacht, terwijl de Palestijnse terreurgroepen een adempauze wordt toegestaan om zich her te groeperen en her te bewapenen.

Terwijl Israël een dergelijke tijdelijke wapenstilstand nu zou kunnen accepteren, geeft het de voorkeur aan vast te houden aan de uitdrukkelijke voorwaarden van de 'roadmap', die verlangt, als een zeer belangrijke eerste stap, dat de PA ' zichtbare pogingen onderneemt om terroristen te arresteren en het terrorisme te beteugelen en te ontwrichten, met het doel om tenslotte hun infrastructuur te ontmantelen.

Maar de nieuwe eerste minister van de PA, Mahmoud Abbas heeft ten koste van alles getracht een 'burger oorlog' met Hamas, de Islamitische Jihad en de terreurbeweging Fatah te vermijden, en in plaats daarvan heeft hij bij hen gepleit om een tijdelijke wapenstilstand te steunen, of 'hudna', een radicale afwijking van de 'roadmap'.

De gereserveerdheid van Israëlische ambtenaren om een hudna te accepteren is gebaseerd op hun beter begrijpen van de oorsprong en de bijgedachten van de hudna in de cultuur van het Midden Oosten en de bittere ervaring met het mislukte Oslo proces.

Eenvoudig gezegd, Moslims mogen een hudna of een tijdelijk staakt het vuren aangaan met een niet Moslim vijand om het daarna op elk moment te kunnen verbreken, zodra zij voldoende sterk zijn om de vijandigheden te hervatten.

Het precedent van de profeet

Toen Israëls leider Yitzhak Rabin en PLO leider Yasser Arafat de Oslo akkoorden tekenden op het gazon van het Witte Huis op 13 september 1993, begroette de internationale gemeenschap dit als een historische doorbraak richting de vrede. Bij het bepalen van de verplichtingen in het kader van de Oslo akkoorden, erkende Israël de PLO als onderhandelingspartner voor het bereiken van een permanente oplossing voor het Israëlisch Palestijnse conflict, terwijl Arafat plechtig beloofde de terreur en het geweld te beëindigen.

Maar Arafat verzekerde het Palestijnse volk en de Arabische wereld direct de volgende morgen in een interview met Jordaanse media, dat wat hij in Washington had getekend was alleen een 'hunda' die elk moment kon worden opgegeven. Daarna, gebruikte hij consequent deze term in relatie tot Oslo, wanneer hij sprak voor Arabisch gehoor, terwijl hij in het Engels sprak over 'de vrede van de dapperen'.

In zijn in het geheim opgenomen toespraak in 1994 in een moskee in Johannesburg en elders, kleineerde Arafat herhaaldelijk Oslo als zijnde slechts een 'hunda', en citeerde de precedent uitgesproken door niemand anders dan Mohammed de profeet om zijn positie te steunen.

Arafat legde uit hoe Mohammed een wapenstilstand had getekend met al-Hudaybiyah in 628 met de ongelovige stammen van Quraish in Medina op een moment toen hij niet sterk genoeg was om hen te verslaan. De wapenstilstand was aangegaan voor de periode van iets minder dan 10 jaar, maar binnen twee jaar was zijn leger groot geworden en hij verbrak de wapenstilstand en vermoordde de Quraish, tenslotte veroverde hij Mekka en zijn lucratieve centrum van afgodendienst.

Arafat herinnerde ook de Palestijnen en alle moslims eraan hoe Mohammed zijn handtekening onder het wapenstilstand document doorhaalde (hij wilde niet dat de woorden 'Boodschapper van Allah' achter zijn naam verschijnt), en het zo tot een tijdelijke wapenstilstand, of een 'hudna' in het Arabisch, maakte.

Dit was een gebeurtenis tijdens het stichten van de godsdienst die bij de gelovige moslims goed bekend is als een precedent die Islamitische regeerders toestaat om akkoorden die zij met ongelovigen hebben gesloten te vernietigen zodra dit van pas komt. In overeenstemming met deze leer, zien de Arabieren in de bereidheid van de vijand om vrede te sluiten als een zwakheid die moet worden uitgebuit.

Een oude stam gewoonte

Eigenlijk is het concept van de 'hunda' zelfs nog ouder en van voor de stichting van de Islam in het Midden Oosten, en gaat terug tot bijbelse tijden en Arabische stambegrippen over eer en schande die tot de dag van vandaag nog in praktijk worden gebracht, zoals bijvoorbeeld de 'honor killings' van Moslim vrouwen die hun families te schande maakten door niet in te stemmen met de gearrangeerde huwelijken.

Een typisch geval. Wanneer een lid van een stam of clan iemand van een andere stam had gedood, dan had de familie van de overledene de plicht hun familie eer te herstellen door net zo wraak te nemen op de familie van die gedood had. Anders brachten zij een teken van schande op hun familie. Maar iedere wraak aanval lokte weer een tegenaanval uit enz.

Hierdoor ontstonden langdurige wraakacties en ontwikkelde zich een gewoonte om de vicieuze cirkel te doorbreken die 'sulha' werd genoemd.

Een 'sulha' was de laatste fase van een verzoeningsproces om wraakacties tussen twee stammen beëindigd te verklaren, en die gewoonlijk hieruit bestond dat de oudsten van de twee strijdende stammen samen een grote maaltijd met elkaar deelden om zo het einde van het bloedvergieten te symboliseren.

We kunnen iets terugvinden van dit duizend jaar oude concept in Psalm 23, waar koning David zegt, 'U bereidt voor mij een tafel voor de ogen van mijn vijanden.' Met andere woorden, de Heer zorgt dat mijn vijanden zich met mij verzoenen en vrede met mij sluiten.

De eerste stap in dit verzoeningsproces was een 'hudna', een overeenkomst om de wraakacties te staken voor een bepaalde periode tot een meer permanente 'sulha' kon worden bereikt. Een tussen stap noemde men 'attwah', een onbepaalde of een langdurig staakt het vuren op weg naar de volledige oplossing van de grieven.

Een partij bracht het proces opgang door om een hudna te vragen, enigszins verwant met het Westerse concept van vrede vragen. Maar door dit te doen, was die partij veroordeeld om de schuld op zich te nemen voor het starten van de wraak.

Tijdens twee gelegenheden in het afgelopen jaar, demonstreerde de eerste minister van Israël, Ariel Sharon, dat hij zich bewust was van dit deel van de Arabische traditie en wilde niet langer dat Israëlische leiders zich zouden richten tot de Palestijnse wetgevende macht in Ramallah om verlangen naar vrede tot uitdrukking te brengen en te vragen om een staakt het vuren. Sharon wist dat de Palestijnen dit zouden uitleggen als een erkenning van de Israëliërs dat zij de huidige intifada waren begonnen.

Met de opkomst van de Islam, was het 'hudna - sulha' poces in die zin gewijzigd dat het nog steeds gold voor overeenkomsten tussen moslim partijen, maar de Koran verwijderde elke plicht voor wat het moslim deel betrof om woord te houden tegenover ongelovigen. Dus de Hamas en ook de PA mogen elke overeenkomst met Israël - of het nu een tijdelijk staakt het vuren is of een permanente overeenkomst - elk moment opzij zetten.

In dit kader is het interessant om op te merken dat Yasser Arafat afkomstig is uit de prominente al-Husseini clan uit Arabisch Oost Jeruzalem, die een langdurige strijd voerde met de rivaliserende Nashashibi stam. Betrouwbare biografische bronnen getuigen dat deze twist Arafats ouders dwongen om in 1930 naar Egypte te vluchtten, voordat hij was geboren, waardoor hij een vluchteling werd vanwege intern Arabisch geweld en niet door Zionistische agressie.

Tenslotte, de meeste media hebben de stelregel overgenomen dat Israël en de Palestijnen opgesloten zitten in een cirkel van geweld, daarmee suggererend dat beide kanten de laatste aanval wreken met een tegen aanval, die weer voert tot de volgende aanval enz.

Dit tekent ten onrechte een morele gelijkheid tussen Palestijnse zelfmoord aanslagen die opzettelijk gericht zijn tegen de burgerbevolking en de met een chirurgische preciesheid uitgevoerde aanvallen van Israël op 'tikkende bommen' om meer bloedbaden te voorkomen.

Terwijl het lijkt alsof er een patroon bestaat in het geweld is er geen cirkel van geweld in de gewapende intifada. Israël hangt niet de manier van doen aan van de stammen in de Arabische moslim wereld, maar een westers concept van contractrecht, zelfverdediging, gerechtigheid en vrede.

David Parsons, ICEJ Jeruzalem

Dit artikel is afkomstig van de Middle East Digest. De (Engelstalige) email nieuwsservice van de ICAJ verzorgt vanuit Jeruzalem. Klik hier voor meer informatie.

Loofhuttenfeest 2012