De feesten des Heren

Pesach

Pesach is het eerste feest in het voorjaar en markeert de overgang van winter naar zomer, van donker naar licht, van gebondenheid naar vrijheid. Dit feest verwijst naar de daden van God in de bevrijding van zijn volk uit Egypte. Het woord Pesach komt van een werkwoord pasach, dat betekent: voorbijgaan, over iets heen springen. Pesach is dus zoiets als: feest van het sparend voorbijgaan. Het gedeelte van Exodus 12:1-13 gaat over het sparend voorbijgaan van God aan zijn volk. Voordat God zijn volk gaat verlossen uit Egypte, verkondigt Hij aan Mozes zijn plannen met Israël, namelijk Israëls verlossing uit de plagen van Egypte, Exodus 1:18-27. Het woord plaag, ‘oth’, betekent teken. De Egyptenaren kregen door de plagen verschillende tekenen van God, om te laten zien dat God groter is dan de goden van Egypte.

Pesach is ook een teken van opstand tegen Egypte. Israël slacht nu een lam, wat een symbool was van goddelijkheid voor Egypte. En Israël slacht dit lam nog wel op klaarlichte dag en openlijk brengen zij het bloed aan op de deurposten, als verzetsdaad. Wanneer Israël uiteindelijk het slavenhuis van Egypte verlaat, krijgen ze hun loon alsnog betaald. Egypte overlaat hen met geschenken, om maar te zorgen dat Israël vertrekt. Hiermee is het loon van 430 jaar slavenarbeid betaald.

De eerste Pesach is de historische uittocht uit Egypte, met het begin van de reis door de woestijn naar het land van belofte, Exodus 12. De tweede Pesach was bij de oprichting van de tent der samenkomst, de Tabernakel, in de woestijn, Numeri 9:15. Aan het eind van de woestijntocht werd onder Jozua een Pesach gevierd, bij de intocht van het beloofde land, Jozua 5:10-11. Daarmee markeert Pesach belangrijke gebeurtenissen van het volk.

Sinds de verwoesting van de Tempel worden er geen lammetjes meer geslacht en vindt het Pesachfeest voornamelijk thuis plaats, met een Sedermaaltijd als hoogtepunt. De Sedermaaltijd mag pas ’s avonds worden gegeten. Op tafel staan de flessen wijn en de Sederschotel met een ei, een bot, bittere kruiden, klei/leem en 3 ongezuurde broden. Het ei, baitsa, herinnert aan de extra offers in de tempel. Het bot, zeroah, herinnert aan het paaslam, de bittere kruiden, maror, herinneren aan de bittere slaventijd en charoset symboliseert de klei/leem voor de tichels in Egypte.

In het NT wordt de verbinding gelegd naar Jezus als het Offerlam, 1 Corinthe 5:7. Jezus vierde met zijn discipelen de Sedermaaltijd, waarin Hij het Avondmaal instelde. Ná de instelling van het Heilig Avondmaal ging Jezus naar Gethsemané. Bij Zijn gebed vroeg Hij de discipelen samen met Hem te waken. Het was nl. Pesachnacht, de nacht van waken, maar de discipelen waren niet in staat om dat te doen, Jezus moest dit alleen volbrengen.

Dat Jezus als slot van Pesach uitriep: “Het is volbracht”, heeft een belangrijke betekenis om iets af te sluiten. De hogepriester was gewoon, om bij het Pesachfeest ná het avondoffer deze woorden uit te spreken, als teken dat het offer aanvaard was en de zonden vergeven waren. Zo moest ook Jezus dit uitroepen, als teken van werkelijke afsluiting en definitieve verlossing. Door het offer van Jezus als hèt Pesachlam, is er voor ons nieuwe hoop. Wij mogen als verloste mensen vanuit Pesach leven.

Feest der Eerstelingen

Yom Habikkurim, of het Feest der Eerstelingen, maakt het feest van Pesach compleet. Op zich was Israël vertrouwd met de gedachte van de Eersteling, Begoor. De eerstgeborene van mens en dier waren heilig voor de Heer, Ex. 13:2. Met Pesach stond de eerstgeborene, de eerstelingen van de oogst, Bikkurim, centraal. Deze zijn heilig voor de Heer en worden aan Hem aangeboden. 

Tijdens de woestijnreis werd het volk gevoed door het manna, het ongezuurde brood uit de hemel. In het beloofde land moest men dit feest vieren, Joz. 5:10-12. De priester moest een schoof van de eerstelingen van het land, tarwe en gerst, bewegen voor het aangezicht van God, op de dag na de sabbath. Men kon pas eten van de eerste-lingenoogst, nadat deze eerste schoof aan God was geofferd. De schoof der Eerstelingen is onderscheiden van de oogst der Eerstelingen, Ex. 23:16. Deze schoof is de heraut van de oogst. De oogst met Pesach, gerst, en de oogst met Wekenfeest, tarwe, zijn beide voorlopers van de uiteindelijke oogst met Loofhuttenfeest. Vanaf het Feest der Eerstelingen moest Israël de Omertelling uitvoeren.

Tussen het Feest der Eerstelingen en Shavuot (Pinksteren) zit 50 dagen. Bij het Feest der Eerstelingen werd de eerste schoof van het land gehaald, als begin van de voorjaarsoogst of vroege oogst. Met Shavuot wordt het laatste van de voorjaarsoogst binnengehaald. Daartussen liggen 50 dagen. Zoals de Eerstelingen een belofte van wat komt inhouden, zo is het tellen van de Omer een tijd van verwach-ting. Niet alleen voor de landbouw, als verwachting naar de vroege oogst, maar vooral een verwachting naar de dag van bevrijding. Bij het tellen van de Omer, de 50 dagen, wordt soms Ps. 67 geciteerd, omdat het bestaat uit 7 verzen en 49 woorden. 

In het NT moesten de discipelen, na de Hemelvaart in Jeruzalem blijven, totdat zij de Trooster zouden ontvangen, niet vele dagen na dezen. Als joodse mannen zullen zij de omertelling misschien in dit licht hebben gezien, dat God zijn Heilige Geest uit de hemel zou sturen op Shavuot, het latere Pinksterfeest? In het NT is Christus de Heer van de oogst. In dit feest is Hijzelf de schoof der Eerstelingen, 1 Cor. 15:20-23. Het Feest der Eerstelingen symboliseert de opstanding van Christus, de eersteling uit de doden, maar ook de hemelvaart en tevens de wederopstanding van de heiligen, Mt. 27:52-53.

Shavuot

Shavuot wordt ook wel Wekenfeest of Pinksterfeest genoemd. Dit feest vormt het slotfeest en tevens het hoogtepunt van de voorjaarsfeesten, Ex.19-24. Dit Wekenfeest is het feest dat God in gedachten had, toen Hij aan Mozes vertelde dat de Farao het volk moest laten gaan, om voor God in de woestijn een feest te houden, Ex.5:1,10:9. Na de uittocht uit Egypte kregen de joden hun identiteit met het Wekenfeest, met de Tora bij de berg Sinaï. Dankzij dit verbond heeft het volk eeuwenlang zijn identiteit weten te behouden, zelfs onder verdrukking en zonder het beloofde land. Bij de Sinaï kreeg het volk als het ware een hart mee. Zoals Pesach en Shavuot bij elkaar horen, zo horen ook de joodse nationaliteit en identiteit bij elkaar. Het volk werd geroepen om een uitverkoren volk te zijn temidden der natiën, Ex.19:5, en om een volk van priesters en een heilige natie te zijn, Ex.19:6. 

Met elk Wekenfeest ontvangen schepping en geschiedenis de belofte van hun messiaanse voltooïing. Toen Mozes de Tora aan het volk gaf, zei men: Wij zullen doen en wij zullen luisteren, Ex. 24:7. Uiteraard wordt er op Shavuot gelezen over de 10 Woorden op de berg Sinai. De 10 Woorden als samenvatting van de gehele Tora. Naast de Tora wordt er op Shavuot gelezen uit de feestrol Ruth. Ruth is het type van iemand die uit liefde tot Gods volk is toegetreden. Ruth verlaat net als Abraham het land van haar geboorte en het huis van haar vader, Gen.12:1, om te gaan naar een onbekend land, maar waarvan ze voelt dat God haar heen leid. Ruth is een symbool van alle mensen, in een worsteling om verandering. Het boek Ruth laat ook de zorg zien voor de armen en weduwen. Maar belangrijker is, dat men hierin leest, dat de heidenen ook tot het volk van Israel gaan behoren door de losser, Go’el. Voor Israël is het profetisch dat de heidenen onder de heerschappij van de Messias ook tot het volk van God gaan behoren. Dit feest wordt ook wel het feest der Eerstelingen genoemd, als begin van de inzameling van de heidenen. Het is veelzeggend dat iedere Joodse eredienst na de Toralezing het Alenoe-gebed wordt gebeden, met de droom van de uiteindelijke harmonie tussen de volkeren en God: dat alle volkeren zich voor U buigen en elke tong bij U zal zweren. Shavuot is hiervan het begin.