Pasen en Pesach

"En wanneer uw zonen tot u zeggen: ‘wat betekent deze dienst van u ?” 
dan zult u zeggen: “het is een paasoffer voor de HERE, 
die in Egypte aan de huizen der Israëlieten voorbijging,
toen hij de Egyptenaren sloeg, maar onze huizen spaarde.” 
Toen knielde het volk en boog zich neer.
 (Exodus 12:26-27)

Paasfeest (Pesach in het Hebreeuws) zal dit jaar (2005) in Israël gevierd worden tijdens de laatste zeven dagen van april. Zoals elk jaar zal, de overgrote meerderheid van de Israëlische Joden, afgezien van hun godsdienstige betrokkenheid, aan de Pesach Seider op de avond van de eerste dag deelnemen.

De tafel voor Seider

Enkele dagen eraan vooraf zullen de Orthodoxe Joden, in overeenstemming met de geboden die door Mozes zijn gegeven, hun huizen grondig schoonmaken, zodat geen spoor meer van zuurdesem wordt gevonden.

En zij zullen opnieuw hun kinderen het miraculeuze verhaal van Israëls bevrijding uit de slavernij van Egypte vertellen, nu bijna 3500 jaar geleden en de daarop volgende geboorte van een volk dat God zelf had uitgekozen om hem te dienen.

De week van Pasen in Israël is een tijd van rust en viering. Scholen zijn gesloten, het werk staat op een laag pitje en familie en vrienden komen bij elkaar om samen te genieten. Maar het is ook een tijd doordrenkt met een diepe betekenis voor het Joodse volk. Het is onmogelijk om het belang van Pasen goed in te schatten als we bedenken dat het Joodse volk door de geschiedenis heen steeds werd bewaard.

Het Seider bord

In de Bijbel is het gebod om Pasen te vieren in alle generaties, eigenlijk het eerste gebod dat Mozes gaf aan het volk Israël als geheel, zelfs nog voordat de exodus begon (Ex 12:14). De eerste maaltijd van geroosterd lam, bittere kruiden en ongezuurd brood moest ieder jaar plaats vinden in dezelfde nacht, volgens de Hebreeuws kalender, waarop de eerstgeboren zonen van Egypte werden gedood en de kinderen van Israël toestemming kregen om te vertrekken. Vaders kregen de opdracht het verhaal van de exodus aan hun kinderen te vertellen.

Het gebod om dit verhaal te vertellen werd de basis van de Haggadah ("het vertellen"), een boek dat werd ontwikkeld door de Joodse traditie na de vernietiging van de Tempel in 70 na Christus, en dat de Seider ("volgorde") maaltijd regelt in 14 specifieke stappen. Het doel van de Seider is deelname door iedereen die aanwezig is en vereist een persoonlijke en geestelijke doorleving van de uittocht, alsof zij zelf uit de slavernij werden bevrijd en werden gekozen voor een goddelijk doel. Elk onderdeel op de Seider maaltijd symboliseert een bijzonder aspect van deze reddende ervaring. Matze (ongezuurd brood) moet gegeten worden tijdens de week samen met andere maaltijden en mag absoluut geen zuurdesem bevatten.

Door de vroegere redding van slavernij te gedenken heeft de Seider nog een ander belangrijker doel namelijk om het vertrouwen in de beloofde toekomstige Messiaanse redding in te prenten. De Seider eindigt met de zinsnede "Volgend jaar in Jeruzalem," hetgeen volgens de traditie betekent, de uiteindelijke herbouw van Jeruzalem gecreëerd door de komst van de Messias.

 Er zijn 50 referenties naar het Paasfeest in het Oude Testament, veel meer dan van enig ander feest. Merkwaardig is het dat het nog steeds een centrale plaats in de Joodse cultuur en identiteit inneemt. In het Nieuwe Testament wordt het 27 keer genoemd en is het in Jezus volbracht, die het paaslam van God wordt genoemd, die werd geofferd om van zonden te verlossen.